آمِنوره یا فقدان قاعدگی (به انگلیسی: amenorrhea ) یا قطع قاعدگی، وضعیتی است که در آن یک زن در سنین باروری، عادت ماهانه خود را تجربه نمیکند. این اختلال به دو دسته کلی تقسیم میشود؛ نوع اول که آمنوره اولیه نام دارد و به عدم شروع قاعدگی تا سن پانزده سالگی اشاره دارد و نوع دوم که آمنوره ثانویه خوانده میشود و زمانی رخ میدهد که یک زن با سابقه سیکلهای منظم، به مدت سه ماه یا بیشتر پریود نشود.
در این مقاله، به طور جامع به بررسی علل و خطرات قطع قاعدگی به مدت یک تا سه ماه در دختران مجرد میپردازیم.
آمنوره ثانویه چیست؟
آمنوره ثانویه زمانی مطرح میشود که فردی که قبلاً پریودهای منظمی داشته، به مدت سه ماه یا بیشتر شاهد غیبت قاعدگی خود باشد. البته در برخی منابع پزشکی، این بازه زمانی تا شش ماه نیز در نظر گرفته شده است، اما حتی قطع پریود به مدت یک تا سه ماه نیز میتواند یک زنگ هشدار اولیه باشد و نیاز به بررسی دقیق توسط پزشک متخصص دارد.
مهمترین دلایل قطع پریود در دختران مجرد
دلایل متعددی میتوانند منجر به قطع عادت ماهانه در دختران مجرد شوند که هر یک به نوعی بر سیستم هورمونی پیچیده بدن تأثیر میگذارند.
اختلالات هورمونی و سندرم تخمدان پلیکیستیک
سندرم تخمدان پلیکیستیک یا تنبلی تخمدان، یکی از شایعترین علل آمنوره ثانویه به شمار میرود. این وضعیت با عدم تعادل هورمونی، تشکیل کیستهای کوچک در تخمدانها و علائمی مانند جوشهای پوستی، رشد موهای زائد و افزایش وزن همراه است. در این اختلال، تخمکگذاری به طور منظم اتفاق نمیافتد و در نتیجه پریودها نامنظم شده یا به کلی قطع میشوند.
آمنوره هیپوتالاموس یا نوع عملکردی
شایعترین نوع آمنوره ثانویه، نوع عملکردی یا هیپوتالاموسی است که اغلب ریشه در عوامل روحی و جسمی دارد. استرسهای روانی شدید، فشارهای عصبی مداوم و تنشهای عاطفی میتوانند ترشح هورمونهای تنظیمکننده قاعدگی را مختل کنند. همچنین فعالیتهای ورزشی سنگین و طولانیمدت، به ویژه در ورزشکاران حرفهای، و نیز کاهش وزن ناگهانی و سریع یا داشتن وزن پایینتر از حد نرمال، همگی از عواملی هستند که تعادل هورمونی را بر هم زده و زمینهساز آمنوره میشوند.
اختلالات تیروئید
غده تیروئید نقش کلیدی در تنظیم متابولیسم بدن ایفا میکند. کمکاری یا پرکاری تیروئید نیز میتواند باعث بروز بینظمیهای قاعدگی و حتی قطع کامل پریود شود. این اختلالات با تأثیر بر سیستم هورمونی، چرخه طبیعی تخمکگذاری را با اختلال مواجه میکنند.
تومورهای هیپوفیز و افزایش پرولاکتین
غده هیپوفیز، به عنوان غده اصلی کنترلکننده هورمونهای بدن، گاهی دچار تومورهای خوشخیمی میشود که ترشح هورمون پرولاکتین را افزایش میدهند. افزایش سطح پرولاکتین، ترشح هورمونهای محرک تخمدان را مهار کرده و در نتیجه منجر به قطع قاعدگی میشود. این وضعیت با علائمی مانند ترشح شیر از پستان در غیر دوران شیردهی همراه است.
نارسایی زودرس تخمدان
در برخی موارد، تخمدانها پیش از موعد و معمولاً قبل از چهل سالگی، عملکرد طبیعی خود را از دست میدهند. این وضعیت که با افزایش سطح هورمون FSH در آزمایشات خون قابل تشخیص است، یکی دیگر از علل نسبتاً شایع آمنوره محسوب میشود.
خطرات و عوارض قطع پریود برای سلامتی
قطع عادت ماهانه به مدت یک تا سه ماه، هرچند ممکن است در نگاه اول بیخطر به نظر برسد، اما در صورت تداوم، میتواند عوارض جبرانناپذیری برای سلامت جسمی و باروری فرد به همراه داشته باشد.
کاهش تراکم استخوان و پوکی استخوان
یکی از جدیترین عوارض آمنوره طولانیمدت، کاهش قابل توجه تراکم استخوان به دلیل کمبود هورمون استروژن است. این وضعیت، خطر ابتلا به پوکی استخوان و افزایش شکنندگی استخوانها را در سالهای آینده به شدت بالا میبرد. هرچه سریعتر علت قطع قاعدگی تشخیص داده شده و درمان آغاز شود، احتمال جلوگیری از این عارضه بیشتر خواهد بود.
ناباروری و اختلال در باروری
آمنوره به معنای توقف فرآیند تخمکگذاری است و طبیعتاً در چنین شرایطی، باروری به شدت تحت تأثیر قرار میگیرد. در صورت عدم پیگیری و درمان به موقع، ممکن است فرد برای بارداری در آینده نیازمند درمانهای پیشرفته ناباروری شود. خوشبختانه بسیاری از علل آمنوره با درمان مناسب قابل برگشت هستند.
عوارض هورمونی و متابولیک
قطع قاعدگی طولانیمدت، معمولاً با سایر مشکلات هورمونی مانند کاهش میل جنسی، گرگرفتگی، تعریق شبانه و افزایش خطر ابتلا به بیماریهای متابولیک از جمله دیابت و چاقی همراه است. این تغییرات هورمونی میتوانند کیفیت زندگی را به طور قابل توجهی کاهش دهند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت قطع قاعدگی به مدت سه ماه یا بیشتر، یا حتی تجربه علائمی مانند ریزش موی غیرعادی، سردردهای مکرر، تغییرات بینایی، جوشهای مقاوم به درمان و رشد موهای زائد، مراجعه به پزشک متخصص زنان کاملاً ضروری است.
تشخیص دقیق علت زمینهای از طریق انجام آزمایشات هورمونی، سونوگرافی از لگن و در موارد خاص، تصویربرداری از مغز صورت میگیرد. درمان نیز بر اساس علت اصلی تعیین میشود و میتواند شامل تغییر در سبک زندگی و تغذیه، کاهش استرس، مصرف داروهای هورمونی تنظیمکننده و در موارد نادر، اقدامات جراحی باشد.
دکتر پرستو چایچی متخصص زنان و زایمان
کلینیک تخصصی زنان و زایمان دکتر چایچی
نوبت دهی متخصص زنان و زایمان در اردبیل
مشاوره و نوبت دهی: ۰۹۱۹۷۳۶۳۵۰۰
بدون دیدگاه