خونریزی شدید قاعدگی که در اصطلاح پزشکی منوراژی (Menorrhagia) نام دارد، یکی از مشکلات شایع در میان بانوان است. در این شرایط، خونریزی دوران پریود بیشتر از حد معمول یا طولانی تر از حالت طبیعی می شود و می تواند فعالیت های روزمره، خواب، کار و کیفیت زندگی فرد را تحت تاثیر قرار دهد.
شدت خونریزی در افراد مختلف متفاوت است و نمی توان تنها بر اساس تعداد نوار بهداشتی مصرف شده، شدت منوراژی را مشخص کرد. با این حال، خیس شدن مکرر پد یا تامپون، نیاز به تعویض آن در فاصله های کوتاه، دفع لخته های بزرگ، خونریزی بیشتر از هفت روز و ایجاد علائمی مانند خستگی و ضعف می توانند نشانه خونریزی شدید قاعدگی باشند.
منوراژی همیشه به معنای وجود یک بیماری جدی نیست، اما خونریزی شدید و تکرارشونده نیاز به بررسی دارد. شناسایی علت خونریزی می تواند به انتخاب درمان مناسب کمک کند.
علائم خونریزی شدید قاعدگی
علائم منوراژی فقط به افزایش حجم خونریزی محدود نمی شود. برخی بانوان ممکن است همزمان علائم جسمی و عمومی نیز داشته باشند.
مهم ترین علائم خونریزی شدید قاعدگی عبارتند از:
- خونریزی شدید در روزهای پریود
- طولانی شدن دوره قاعدگی و ادامه خونریزی بیشتر از هفت روز
- نیاز به تعویض مکرر پد یا تامپون
- بیدار شدن در طول شب برای تعویض پد
- عبور لخته های خونی بزرگ
- لکه بینی یا خونریزی بین دو دوره قاعدگی
- احساس ضعف و خستگی
- سرگیجه یا سردرد
- رنگ پریدگی پوست
- تنگی نفس در صورت ایجاد کم خونی قابل توجه
- کاهش توانایی انجام فعالیت های روزمره
اگر خونریزی به حدی باشد که فرد نتواند فعالیت های عادی خود را انجام دهد، بهتر است برای بررسی علت آن به متخصص زنان مراجعه کند.
علت منوراژی چیست؟
خونریزی شدید قاعدگی می تواند دلایل مختلفی داشته باشد. علت آن گاهی به تغییرات هورمونی مربوط می شود و در برخی موارد مشکلات ساختاری رحم یا بیماری های زمینه ای باعث خونریزی غیرطبیعی می شوند.
اختلالات هورمونی
یکی از دلایل رایج منوراژی، اختلال در تعادل هورمون های استروژن و پروژسترون است. این وضعیت می تواند باعث رشد بیش از حد آندومتر یا همان پوشش داخلی رحم شود. در نتیجه، هنگام شروع پریود، خونریزی شدیدتر اتفاق می افتد.
اختلالات تخمک گذاری نیز می توانند چرخه قاعدگی را نامنظم کنند. این مشکل در نوجوانان و همچنین زنان نزدیک به دوران یائسگی بیشتر دیده می شود.
فیبروم رحم
فیبروم رحم توده ای خوش خیم است که از بافت عضلانی رحم تشکیل می شود. فیبروم در بسیاری از زنان بدون علامت است، اما در برخی افراد می تواند باعث پریودهای سنگین، طولانی یا دردناک شود.
محل و اندازه فیبروم در شدت علائم اهمیت دارد. به همین دلیل، تشخیص دقیق آن معمولا با معاینه و تصویربرداری انجام می شود.
پولیپ رحم
پولیپ های رحم یا آندومتر، رشد غیرطبیعی بافت در داخل رحم هستند. این پولیپ ها ممکن است باعث خونریزی شدید پریود، لکه بینی بین دوره ها یا خونریزی پس از رابطه جنسی شوند.
آدنومیوز
در آدنومیوز، بافت مشابه آندومتر در داخل عضله رحم رشد می کند. این بیماری می تواند باعث پریودهای شدید و دردناک، احساس فشار در لگن و بزرگ شدن رحم شود.
اندومتریوز
اندومتریوز نیز یکی از بیماری هایی است که می تواند با درد شدید قاعدگی، درد لگنی و گاهی خونریزی غیرطبیعی همراه باشد. شدت علائم اندومتریوز در افراد مختلف متفاوت است.
اختلالات انعقادی خون
برخی اختلالات انعقادی می توانند باعث خونریزی شدید در دوران پریود شوند. اگر خونریزی شدید از نخستین سال های شروع قاعدگی وجود داشته باشد یا فرد سابقه خونریزی غیرعادی پس از جراحی، دندانپزشکی یا آسیب های کوچک داشته باشد، بررسی اختلالات انعقادی اهمیت بیشتری پیدا می کند.
مشکلات تیروئید
اختلال عملکرد تیروئید می تواند چرخه قاعدگی را تحت تاثیر قرار دهد. کم کاری یا پرکاری تیروئید ممکن است با تغییر در میزان و نظم خونریزی همراه باشد.
برخی داروها
برخی داروها مانند داروهای ضدانعقاد می توانند احتمال خونریزی را افزایش دهند. بنابراین هنگام مراجعه به پزشک باید فهرست داروهای مصرفی به طور کامل بیان شود.
منوراژی در چه سنی شایع تر است؟
خونریزی شدید قاعدگی می تواند در هر سنی اتفاق بیفتد. با این حال، دو دوره اهمیت بیشتری دارند.
در سال های ابتدایی پس از شروع قاعدگی، چرخه های بدون تخمک گذاری می توانند باعث بی نظمی و خونریزی شدید شوند. در سال های نزدیک به یائسگی نیز تغییرات هورمونی ممکن است باعث افزایش شدت یا نامنظم شدن پریود شود.
البته خونریزی شدید در هیچ سنی نباید بدون بررسی و ارزیابی مناسب نادیده گرفته شود.
تشخیص علت خونریزی شدید قاعدگی
تشخیص منوراژی تنها بر اساس شدت خونریزی انجام نمی شود. پزشک ابتدا درباره زمان شروع خونریزی، مدت پریود، تعداد روزهای خونریزی، وجود لخته، درد و سایر علائم سوال می کند.
سابقه پزشکی، داروهای مصرفی، تعداد بارداری ها، روش پیشگیری از بارداری و سابقه خانوادگی نیز اهمیت دارند.
بسته به شرایط فرد، ممکن است آزمایش خون برای بررسی کم خونی و وضعیت تیروئید درخواست شود. سونوگرافی رحم و تخمدان ها نیز یکی از روش های مهم برای بررسی فیبروم، پولیپ و برخی مشکلات ساختاری رحم است.
در بعضی شرایط، پزشک ممکن است آزمایش های تکمیلی مانند بررسی آندومتر یا هیستروسکوپی را پیشنهاد کند. نوع بررسی به سن، علائم، سابقه پزشکی و یافته های معاینه بستگی دارد.
کم خونی ناشی از خونریزی شدید قاعدگی
یکی از مهم ترین عوارض منوراژی، کم خونی ناشی از کمبود آهن است. زمانی که بدن به طور مداوم خون زیادی از دست می دهد، ذخایر آهن کاهش پیدا می کند و تولید گلبول های قرمز تحت تاثیر قرار می گیرد.
کم خونی می تواند با خستگی، ضعف، رنگ پریدگی، کاهش تمرکز، سردرد، سرگیجه و تنگی نفس همراه باشد.
اگر خونریزی شدید قاعدگی به طور مداوم تکرار شود، بررسی هموگلوبین و ذخایر آهن می تواند برای ارزیابی وضعیت فرد مفید باشد.
درمان منوراژی چگونه انجام می شود؟
درمان خونریزی شدید قاعدگی به علت آن، سن فرد، شدت خونریزی، وضعیت باروری و بیماری های زمینه ای بستگی دارد. بنابراین یک روش درمانی برای همه بانوان مناسب نیست.
درمان دارویی
در برخی افراد پزشک می تواند از داروهایی برای کاهش حجم خونریزی استفاده کند. داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی در بعضی شرایط علاوه بر کاهش درد می توانند میزان خونریزی قاعدگی را نیز کاهش دهند.
داروهای هورمونی نیز ممکن است برای تنظیم چرخه قاعدگی و کاهش خونریزی مورد استفاده قرار گیرند. قرص های ترکیبی هورمونی، پروژستین ها یا برخی روش های داخل رحمی هورمونی از گزینه هایی هستند که پزشک با توجه به شرایط بیمار بررسی می کند.
در صورت وجود کم خونی، درمان کمبود آهن نیز اهمیت دارد.
درمان علت زمینه ای
اگر علت خونریزی شدید قاعدگی فیبروم، پولیپ، آدنومیوز یا سایر مشکلات رحم باشد، درمان باید بر اساس همان بیماری انجام شود.
گاهی کنترل بیماری زمینه ای باعث کاهش قابل توجه خونریزی می شود و در برخی شرایط، روش های مداخله ای یا جراحی مورد نیاز خواهد بود.
روش های جراحی
در صورتی که درمان دارویی موثر نباشد یا علت ساختاری خاصی وجود داشته باشد، روش های جراحی ممکن است مطرح شوند.
پولیپ رحم در برخی موارد با هیستروسکوپی برداشته می شود. برای بعضی فیبروم ها نیز روش های مختلف جراحی وجود دارد. در موارد خاص و با توجه به شرایط بیمار، روش های دیگری مانند ابلیشن آندومتر یا هیسترکتومی نیز ممکن است مورد بررسی قرار گیرند.
انتخاب روش جراحی باید پس از ارزیابی کامل بیمار و بررسی اهداف باروری انجام شود.
آیا خونریزی شدید قاعدگی خطرناک است؟
شدت خطر منوراژی به علت و میزان خونریزی بستگی دارد. خونریزی شدید و طولانی مدت می تواند باعث کم خونی و کاهش کیفیت زندگی شود. اگر علت خونریزی بیماری زمینه ای باشد، درمان نکردن آن ممکن است باعث ادامه یا تشدید علائم شود.
اگر خونریزی به صورت ناگهانی بسیار شدید شود، فرد دچار ضعف شدید، سرگیجه، غش، تنگی نفس یا علائم ناپایداری شود، باید در اسرع وقت ارزیابی پزشکی انجام شود.
همچنین خونریزی پس از یائسگی یا خونریزی غیرعادی در دوران بارداری نیاز به بررسی پزشکی دارد.
تفاوت منوراژی با پریود طبیعی
قاعدگی طبیعی در افراد مختلف الگوی متفاوتی دارد. بنابراین صرفا سنگین بودن یک یا دو روز از پریود به معنای منوراژی نیست.
منوراژی زمانی بیشتر مطرح می شود که خونریزی از نظر مقدار یا مدت، به شکل قابل توجهی افزایش پیدا کند و روی فعالیت های روزمره اثر بگذارد. دفع لخته های بزرگ، تعویض بسیار مکرر پد و ادامه خونریزی برای مدت طولانی از نشانه هایی هستند که باید جدی گرفته شوند.
ثبت تاریخ شروع و پایان پریود و میزان تقریبی خونریزی می تواند به پزشک در تشخیص الگوی غیرطبیعی کمک کند.
آیا می توان از خونریزی شدید قاعدگی پیشگیری کرد؟
همه انواع منوراژی قابل پیشگیری نیستند، زیرا برخی علل مانند فیبروم یا بعضی اختلالات هورمونی ممکن است خارج از کنترل فرد باشند. با این حال، پیگیری منظم سلامت زنان، درمان بیماری های زمینه ای، توجه به تغییرات چرخه قاعدگی و مراجعه به متخصص زنان در صورت بروز علائم غیرطبیعی می تواند به تشخیص زودتر کمک کند.
همچنین مصرف خودسرانه داروهای هورمونی یا داروهای مربوط به کنترل خونریزی توصیه نمی شود. ابتدا باید علت خونریزی مشخص شود و سپس درمان متناسب با شرایط فرد انتخاب شود.
چه زمانی برای خونریزی شدید پریود به متخصص زنان مراجعه کنیم؟
اگر خونریزی قاعدگی به صورت مکرر شدید شده، بیشتر از هفت روز ادامه پیدا می کند، همراه با لخته های بزرگ است یا باعث ضعف و خستگی می شود، بهتر است برای بررسی علت به متخصص زنان زایمان مراجعه کنید.
همچنین خونریزی بین دو پریود، خونریزی پس از رابطه جنسی، تغییر ناگهانی الگوی قاعدگی یا شروع خونریزی غیرطبیعی در سنین بالاتر، نیازمند ارزیابی دقیق است.
تشخیص علت منوراژی می تواند از ادامه خونریزی و عوارضی مانند کم خونی جلوگیری کند و امکان انتخاب درمان مناسب را فراهم سازد.
-
دکتر پرستو چایچی متخصص زنان و زایمان
-
کلینیک تخصصی زنان و زایمان دکتر چایچی
-
-
مشاوره و نوبت دهی: ۰۹۱۹۷۳۶۳۵۰۰
بدون دیدگاه