بی اختیاری ادراری در زنان یکی از مشکلات شایعی است که می تواند در هر سنی ایجاد شود، اما احتمال بروز آن با افزایش سن، بارداری، زایمان و برخی مشکلات کف لگن بیشتر می شود. نشت ناخواسته ادرار ممکن است هنگام سرفه، عطسه، خنده، ورزش یا بلند کردن اجسام اتفاق بیفتد. در برخی زنان نیز احساس ناگهانی و شدید برای دفع ادرار وجود دارد و فرد نمی تواند تا رسیدن به سرویس بهداشتی ادرار خود را کنترل کند.
شدت بی اختیاری ادرار در زنان متفاوت است. گاهی تنها چند قطره ادرار نشت می کند و گاهی کنترل مثانه به شکل قابل توجهی دشوار می شود. نکته مهم این است که بی اختیاری ادراری بخشی اجتناب ناپذیر از افزایش سن یا پیامد طبیعی زایمان محسوب نمی شود و در بسیاری از موارد می توان با تشخیص علت، علائم را کنترل یا درمان کرد.
انتخاب روش درمان به نوع بی اختیاری، شدت علائم، وضعیت عضلات کف لگن، سابقه بارداری و زایمان، بیماری های زمینه ای و شرایط عمومی فرد بستگی دارد. در بعضی زنان درمان های غیرجراحی کافی است، اما در موارد خاص ممکن است جراحی بی اختیاری ادراری مطرح شود.
بی اختیاری ادراری در زنان چیست؟
بی اختیاری ادراری به خروج ناخواسته ادرار گفته می شود. این مشکل می تواند به صورت موقت یا مزمن ایجاد شود. عفونت ادراری، یبوست، بعضی داروها و برخی مشکلات موقت ممکن است باعث نشت ادرار شوند، در حالی که ضعف عضلات کف لگن، اختلال عملکرد مثانه یا مشکلات مربوط به مجرای ادرار از علل پایدارتر هستند.
بی اختیاری ادراری در زنان انواع مختلفی دارد و شناخت نوع آن برای انتخاب روش درمان اهمیت دارد.
انواع بی اختیاری ادراری در زنان
بی اختیاری استرسی
بی اختیاری ادراری استرسی یکی از شایع ترین انواع بی اختیاری در زنان است. در این حالت، افزایش فشار داخل شکم باعث نشت ادرار می شود. سرفه، عطسه، خنده، دویدن، پریدن و بلند کردن اجسام از موقعیت هایی هستند که ممکن است باعث نشت شوند.
ضعف عضلات کف لگن یا تغییر حمایت از مجرای ادرار و مثانه می تواند در ایجاد این نوع بی اختیاری نقش داشته باشد. بارداری و زایمان، افزایش وزن و برخی تغییرات مرتبط با افزایش سن نیز از عوامل موثر هستند.
بی اختیاری فوریتی
در این نوع، فرد ناگهان احساس شدید نیاز به دفع ادرار پیدا می کند و ممکن است قبل از رسیدن به سرویس بهداشتی دچار نشت شود. فعالیت بیش از حد عضله مثانه یا برخی بیماری ها می توانند در ایجاد این وضعیت نقش داشته باشند.
بی اختیاری ترکیبی
برخی زنان همزمان علائم بی اختیاری استرسی و فوریتی را تجربه می کنند. در این شرایط، پزشک باید مشخص کند کدام نوع بی اختیاری غالب است و درمان را بر اساس علت و شدت علائم انتخاب کند.
چرا زنان دچار بی اختیاری ادرار می شوند؟
عوامل مختلفی می توانند احتمال بی اختیاری ادراری را افزایش دهند. یکی از مهم ترین عوامل، بارداری و زایمان است. در دوران بارداری، افزایش وزن رحم فشار بیشتری به مثانه و عضلات کف لگن وارد می کند. زایمان واژینال نیز می تواند در برخی زنان باعث تغییر یا ضعف حمایت عضلات و بافت های کف لگن شود.
افزایش سن، اضافه وزن، یبوست مزمن، سرفه های طولانی مدت و فعالیت هایی که فشار داخل شکم را افزایش می دهند نیز می توانند نقش داشته باشند.
برخی بیماری های عصبی، دیابت و مشکلات عملکردی مثانه نیز ممکن است با بی اختیاری ادراری همراه شوند. به همین دلیل، بررسی علت اهمیت زیادی دارد.
ارتباط افتادگی مثانه با بی اختیاری ادرار
یکی از مشکلاتی که ممکن است همراه با بی اختیاری ادراری دیده شود، افتادگی مثانه یا سیستوسل است. در این حالت، دیواره بین مثانه و واژن ضعیف شده و مثانه به سمت واژن پایین می آید.
افتادگی مثانه می تواند با احساس فشار یا سنگینی در لگن، احساس تخلیه ناقص مثانه، تکرر ادرار و گاهی بی اختیاری همراه باشد.
در صورتی که افتادگی اندام های لگنی علت اصلی یا یکی از عوامل موثر در علائم باشد، درمان باید بر اساس شدت افتادگی و شرایط بیمار انتخاب شود.
تشخیص بی اختیاری ادراری در زنان
قبل از انتخاب درمان، تشخیص دقیق نوع بی اختیاری اهمیت دارد. پزشک درباره زمان بروز نشت، میزان آن، دفعات ادرار، احساس فوریت، سابقه بارداری و زایمان و بیماری های زمینه ای سوال می کند.
معاینه لگنی نیز ممکن است برای بررسی وضعیت عضلات کف لگن و وجود افتادگی اندام های لگنی انجام شود.
در برخی موارد آزمایش ادرار برای بررسی عفونت یا مشکلات دیگر لازم است. گاهی نیز پزشک از بیمار می خواهد برای چند روز دفترچه ثبت ادرار داشته باشد تا زمان مصرف مایعات، دفعات دفع ادرار و موارد نشت ثبت شود.
در شرایط خاص، آزمایش های تخصصی عملکرد مثانه یا سایر بررسی ها نیز ممکن است مورد نیاز باشد.
درمان غیرجراحی بی اختیاری ادرار
جراحی همیشه اولین گزینه درمان بی اختیاری ادراری نیست. در بسیاری از زنان، به ویژه در مراحل خفیف تر، روش های غیرجراحی می توانند مفید باشند.
تمرینات عضلات کف لگن یا تمرینات کگل با تقویت عضلات حمایت کننده مثانه و مجرای ادرار می توانند در کنترل برخی انواع بی اختیاری استرسی نقش داشته باشند. انجام صحیح و منظم این تمرینات اهمیت دارد.
اصلاح سبک زندگی، کاهش وزن در صورت اضافه وزن، درمان یبوست، تنظیم مصرف مایعات و کاهش برخی محرک های مثانه نیز ممکن است به کنترل علائم کمک کند.
در بی اختیاری فوریتی، آموزش مثانه و تمرین های رفتاری از روش هایی هستند که ممکن است مورد استفاده قرار گیرند. بعضی بیماران نیز بر اساس تشخیص پزشک به دارو نیاز دارند.
چه زمانی جراحی بی اختیاری ادراری در زنان مطرح می شود؟
اگر بی اختیاری استرسی شدید باشد، فعالیت های روزانه را مختل کند یا با درمان های غیرجراحی به اندازه کافی کنترل نشود، پزشک ممکن است گزینه های جراحی را بررسی کند.
انتخاب جراحی به نوع بی اختیاری و شرایط آناتومیک بیمار بستگی دارد. بنابراین نمی توان یک روش جراحی را برای تمام زنان مناسب دانست.
در برخی بیماران، جراحی های حمایتی برای بهبود حمایت مجرای ادرار انجام می شود. در مواردی نیز اگر بی اختیاری همراه با افتادگی اندام های لگنی باشد، درمان جراحی افتادگی ممکن است بخشی از برنامه درمانی باشد.
جراحی اسلینگ برای بی اختیاری ادراری استرسی
یکی از روش های جراحی مورد استفاده برای برخی زنان مبتلا به بی اختیاری استرسی، جراحی اسلینگ است. در این روش، یک نوار یا بافت حمایتی در اطراف بخش مشخصی از مجرای ادرار قرار می گیرد تا حمایت لازم برای کنترل نشت ادرار ایجاد شود.
نوع اسلینگ و روش انجام آن باید بر اساس شرایط بیمار انتخاب شود. استفاده از مواد مصنوعی در برخی روش ها با ملاحظات و عوارض احتمالی همراه است و تصمیم گیری درباره آن باید پس از بررسی دقیق انجام شود.
جراحی های تخصصی زنان برای افتادگی اندام های لگنی
گاهی بی اختیاری ادرار با افتادگی رحم، مثانه یا سایر اندام های لگنی همراه است. در چنین شرایطی ممکن است درمان افتادگی به کاهش برخی علائم ادراری کمک کند.
نوع جراحی به عضو درگیر، شدت افتادگی، سن بیمار، وضعیت سلامت عمومی و تمایل به حفظ باروری بستگی دارد. در برخی زنان روش های ترمیمی برای حمایت از بافت های لگنی انجام می شود.
اگر بیمار قصد بارداری در آینده داشته باشد، این موضوع باید پیش از انتخاب روش جراحی با پزشک مطرح شود.
آیا جراحی بی اختیاری ادرار خطر دارد؟
هر عمل جراحی می تواند با عوارض احتمالی همراه باشد و جراحی بی اختیاری ادراری نیز از این قاعده مستثنی نیست. عفونت، خونریزی، درد، مشکلات موقت در تخلیه ادرار و بازگشت علائم از جمله عوارض احتمالی برخی روش ها هستند.
در روش هایی که از مواد مصنوعی استفاده می شود، عوارض مرتبط با آن ماده نیز باید پیش از تصمیم گیری برای بیمار توضیح داده شود.
به همین دلیل، انتخاب بیمار مناسب و انجام ارزیابی دقیق قبل از جراحی اهمیت زیادی دارد. پزشک باید مزایا، خطرات و گزینه های جایگزین را با بیمار در میان بگذارد.
مراقبت بعد از جراحی بی اختیاری ادرار
دوره بهبودی بعد از جراحی به نوع عمل و شرایط فرد بستگی دارد. رعایت دستورهای پزشک، مصرف داروهای تجویز شده و توجه به علائم غیرطبیعی در این دوره اهمیت دارد.
در برخی جراحی ها ممکن است برای مدتی محدودیت فعالیت شدید یا بلند کردن اجسام سنگین توصیه شود. زمان بازگشت به فعالیت های معمول نیز برای همه بیماران یکسان نیست.
تب، خونریزی قابل توجه، درد شدید، مشکل جدی در دفع ادرار یا علائم عفونت نیازمند تماس با پزشک و ارزیابی پزشکی است.
آیا بی اختیاری ادراری بعد از زایمان درمان می شود؟
بی اختیاری ادراری پس از زایمان در برخی زنان به مرور زمان بهتر می شود، اما اگر علائم ادامه پیدا کند، شدید باشد یا کیفیت زندگی را تحت تاثیر قرار دهد، بهتر است بررسی شود.
تمرینات کف لگن، اصلاح عوامل موثر و درمان های تخصصی می توانند بر اساس نوع بی اختیاری مورد استفاده قرار گیرند. در مواردی که درمان های غیرجراحی کافی نباشند، روش های جراحی نیز ممکن است مطرح شوند.
بنابراین بهتر است مادران بی اختیاری ادراری مداوم را صرفا به عنوان یک پیامد طبیعی زایمان نپذیرند.
چه زمانی برای بی اختیاری ادرار به متخصص زنان مراجعه کنیم؟
اگر نشت ادرار به صورت مکرر اتفاق می افتد، هنگام سرفه و عطسه ادرار نشت می کند، احساس فوریت شدید برای دفع ادرار دارید یا بی اختیاری فعالیت های روزمره را مختل کرده است، مراجعه به متخصص زنان می تواند برای تشخیص علت مفید باشد.
وجود علائمی مانند خون در ادرار، درد شدید، تب، عفونت های مکرر ادراری یا مشکل در تخلیه مثانه نیز نیاز به بررسی پزشکی دارد.
تشخیص زودتر می تواند به انتخاب درمان مناسب کمک کند و در بسیاری از موارد از رسیدن مشکل به مراحل شدیدتر جلوگیری می کند.
درمان بی اختیاری ادراری در زنان با دکتر پرستو چایچی در اردبیل
برای بانوانی که با بی اختیاری ادراری در اردبیل مواجه هستند، انتخاب پزشک متخصص برای بررسی علت و تعیین روش درمان اهمیت دارد. دکتر پرستو چایچی، متخصص زنان زایمان در اردبیل، در زمینه بررسی و درمان مشکلات مرتبط با سلامت زنان فعالیت دارد.
در مراجعه برای بی اختیاری ادرار، ابتدا باید نوع و علت مشکل مشخص شود. عواملی مانند زایمان، ضعف عضلات کف لگن، افتادگی مثانه، تغییرات هورمونی و سایر مشکلات مرتبط با دستگاه ادراری و لگنی می توانند در بروز علائم نقش داشته باشند.
دکتر پرستو چایچی می تواند پس از بررسی شرایط بیمار، درباره گزینه های درمانی مناسب از جمله روش های غیرجراحی و در صورت نیاز جراحی های تخصصی زنان برای بی اختیاری ادراری تصمیم گیری کند. انتخاب جراحی به شرایط اختصاصی هر بیمار بستگی دارد و ممکن است برای همه افراد ضروری نباشد.
اگر بی اختیاری ادراری به طور مداوم تکرار می شود یا زندگی روزمره را تحت تاثیر قرار داده است، بهتر است برای تشخیص علت و بررسی گزینه های درمانی به متخصص زنان مراجعه شود. دکتر پرستو چایچی، متخصص زنان و زایمان در اردبیل، می تواند در ارزیابی و درمان مشکلات مرتبط با بی اختیاری ادراری و بررسی نیاز به روش های تخصصی زنان به بیماران کمک کند.
نوبت دهی متخصص زنان و زایمان در اردبیل
شماره نوبت دهی: ۰۹۱۹۷۳۶۳۵۰۰
بدون دیدگاه