بارداری دوره ای است که تغییرات طبیعی سیستم ایمنی، قلب و ریه ها می تواند بدن مادر را نسبت به برخی عفونت ها، از جمله آنفولانزا، آسیب پذیرتر کند. به همین دلیل، ابتلا به آنفولانزا در دوران بارداری ممکن است نسبت به افراد غیر باردار با احتمال بیشتری به بیماری شدید، عوارض تنفسی و بستری شدن منجر شود. واکسیناسیون یکی از روش های مهم پیشگیری از آنفولانزا در این دوران محسوب می شود.
واکسن آنفولانزا در بارداری علاوه بر کمک به محافظت از مادر، می تواند از نوزاد نیز در ماه های ابتدایی پس از تولد محافظت کند. آنتی بادی هایی که بدن مادر پس از واکسیناسیون تولید می کند، در دوران بارداری از طریق جفت به جنین منتقل می شوند و می توانند در ماه های نخست زندگی که نوزاد هنوز برای دریافت واکسن آنفولانزا به سن مناسب نرسیده است، نقش محافظتی داشته باشند.
بررسی علت لکه بینی در بارداری
آیا واکسن آنفولانزا در بارداری ضروری است؟
بر اساس توصیه های فعلی CDC، زنان باردار یا زنانی که در فصل آنفولانزا باردار خواهند بود، باید واکسن تزریقی آنفولانزا دریافت کنند. واکسن تزریقی غیرفعال یا نوع نوترکیب، بسته به شرایط و واکسن در دسترس، در دوران بارداری قابل استفاده است. در مقابل، واکسن زنده ضعیف شده آنفولانزا به شکل اسپری بینی در دوران بارداری توصیه نمی شود.
یکی از دلایل اهمیت واکسیناسیون این است که آنفولانزا در دوران بارداری می تواند شدت بیشتری داشته باشد. تب و عفونت شدید نیز می توانند برای مادر و جنین مشکل ساز شوند. بنابراین پیشگیری از ابتلا اهمیت بیشتری پیدا می کند.
ضرورت تزریق واکسن باید با توجه به شرایط فردی، سابقه حساسیت شدید به واکسن، بیماری های زمینه ای و وضعیت بارداری بررسی شود.
بهترین زمان تزریق واکسن آنفولانزا در بارداری
واکسن آنفولانزا را می توان در هر سه ماهه بارداری دریافت کرد و لازم نیست مادر برای رسیدن به سه ماهه دوم یا سوم صبر کند. CDC نیز واکسیناسیون در هر مرحله از بارداری را قابل انجام می داند.
از نظر زمان بندی فصلی، سپتامبر و اکتبر معمولا زمان مناسبی برای واکسیناسیون هستند. با این حال، اگر فرد در ماه های دیگری از فصل آنفولانزا باردار باشد یا هنوز واکسینه نشده باشد، دریافت واکسن در ادامه فصل نیز می تواند مفید باشد.
در سه ماهه سوم، اگر واکسن در ماه های تیر یا مرداد در دسترس باشد، در برخی شرایط می توان تزریق زودتر را نیز در نظر گرفت تا نوزاد در ماه های نخست زندگی از آنتی بادی های منتقل شده از مادر بهره مند شود.
مزایای واکسن آنفولانزا برای مادر باردار
مهم ترین مزیت واکسن آنفولانزا، کاهش احتمال ابتلا به آنفولانزا و عوارض ناشی از آن است. مطالعات مختلف نشان داده اند که واکسیناسیون می تواند خطر ابتلا و بستری شدن مرتبط با آنفولانزا را در زنان باردار کاهش دهد. برای نمونه، یک مطالعه گزارش شده توسط CDC نشان داده است که واکسیناسیون در بارداری در فاصله سال های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۶ با کاهش متوسط ۴۰ درصدی خطر بستری شدن به دلیل آنفولانزا همراه بوده است.
مزایای احتمالی واکسن برای مادر شامل موارد زیر است:
- کاهش احتمال ابتلا به آنفولانزا
- کاهش احتمال بیماری شدید
- کاهش خطر برخی عوارض تنفسی
- کاهش احتمال بستری شدن مرتبط با آنفولانزا
- کمک به حفظ سلامت مادر در دوران بارداری
- کاهش احتمال انتقال عفونت به نوزاد پس از تولد
البته واکسن تضمین نمی کند که فرد هرگز به آنفولانزا مبتلا نشود. اثربخشی واکسن از یک فصل تا فصل دیگر متفاوت است و به عواملی مانند سویه های در گردش ویروس و وضعیت سلامت فرد بستگی دارد.
مزایای واکسن آنفولانزا برای جنین و نوزاد
یکی از مهم ترین مزایای واکسیناسیون مادر در دوران بارداری، ایجاد نوعی محافظت برای نوزاد پس از تولد است. آنتی بادی های ایجاد شده در بدن مادر می توانند از طریق جفت به جنین منتقل شوند.
این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا نوزادان زیر ۶ ماه هنوز برای دریافت واکسن آنفولانزا به سن توصیه شده نرسیده اند و در صورت ابتلا ممکن است در معرض عوارض بیماری قرار بگیرند. شواهد مورد اشاره CDC نشان می دهد واکسیناسیون مادر در دوران بارداری می تواند خطر ابتلا به آنفولانزا در نوزادان زیر ۶ ماه را کاهش دهد.
بنابراین واکسن فقط با هدف محافظت از مادر تجویز نمی شود و می تواند یک لایه محافظتی اولیه برای نوزاد نیز ایجاد کند.
آیا واکسن آنفولانزا در بارداری باعث سقط جنین می شود؟
یکی از نگرانی های رایج مادران، احتمال ارتباط واکسن آنفولانزا با سقط جنین است. بررسی های گسترده ای که برای ارزیابی این موضوع انجام شده اند، افزایش خطر سقط جنین پس از دریافت واکسن آنفولانزا در دوران بارداری را نشان نداده اند.
CDC به مطالعه ای اشاره می کند که داده های سه فصل آنفولانزا را بررسی کرده و افزایش خطر سقط خودبه خودی را در زنان واکسینه شده پیدا نکرده است. مطالعات دیگر نیز شواهدی از افزایش خطر عوارض مهم بارداری در اثر واکسن تزریقی آنفولانزا نشان نداده اند.
در نتیجه، بر اساس شواهد موجود، واکسن تزریقی غیرفعال آنفولانزا در دوران بارداری سابقه ایمنی مطلوبی دارد.
عوارض و مضرات واکسن آنفولانزا در بارداری
هیچ واکسنی کاملا بدون احتمال عارضه نیست. با این حال، بیشتر عوارض واکسن آنفولانزا خفیف و کوتاه مدت هستند.
عوارض شایع ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- درد محل تزریق
- قرمزی یا تورم محل تزریق
- سردرد
- خستگی
- درد عضلانی
- تهوع خفیف
- تب خفیف
این علائم معمولا مدت زیادی ادامه پیدا نمی کنند و در بسیاری از افراد طی یک تا دو روز کاهش می یابند.
واکنش آلرژیک شدید بسیار نادر است، اما افرادی که سابقه واکنش حساسیتی شدید و تهدید کننده زندگی به یکی از اجزای واکسن یا دوز قبلی داشته اند، باید پیش از تزریق با پزشک یا مرکز واکسیناسیون مشورت کنند.
آیا واکسن آنفولانزا باعث ابتلا به آنفولانزا می شود؟
واکسن تزریقی غیرفعال آنفولانزا نمی تواند بیماری آنفولانزا ایجاد کند، زیرا حاوی ویروس زنده فعال نیست. ممکن است برخی افراد پس از تزریق احساس خستگی، بدن درد یا تب خفیف داشته باشند و این علائم را با ابتلا به آنفولانزا اشتباه بگیرند.
ایجاد ایمنی نیز بلافاصله اتفاق نمی افتد و بدن برای تولید پاسخ ایمنی مناسب به زمان نیاز دارد. بنابراین رعایت سایر اقدامات پیشگیرانه در فصل شیوع آنفولانزا همچنان اهمیت دارد.
واکسن تزریقی یا اسپری بینی در بارداری؟
این تفاوت برای زنان باردار اهمیت زیادی دارد. در دوران بارداری، واکسن تزریقی غیرفعال آنفولانزا یا واکسن نوترکیب، بسته به شرایط و توصیه های مربوط به محصول، قابل استفاده است.
اما واکسن زنده ضعیف شده آنفولانزا که به صورت اسپری بینی استفاده می شود، نباید در دوران بارداری تزریق شود. CDC این نوع واکسن را برای زنان باردار منع شده می داند.
بنابراین مادر باردار نباید صرفا بر اساس نام واکسن اقدام به دریافت آن کند و بهتر است نوع واکسن را پیش از تزریق با پزشک یا مرکز واکسیناسیون بررسی کند.
آیا واکسن آنفولانزا در سه ماهه اول بارداری مجاز است؟
بله. واکسن تزریقی آنفولانزا می تواند در هر سه ماهه بارداری دریافت شود. شواهد موجود از ایمنی واکسیناسیون در دوران بارداری حمایت می کنند و توصیه های فعلی، منتظر ماندن تا سه ماهه دوم را ضروری نمی دانند.
اگر فصل آنفولانزا باشد و مادر در سه ماهه اول بارداری قرار داشته باشد، بهتر است زمان واکسیناسیون را با پزشک یا مراقب بارداری خود هماهنگ کند و واکسیناسیون را صرفا به دلیل قرار داشتن در سه ماهه اول به تعویق نیندازد.
اگر مادر باردار آنفولانزا بگیرد چه باید کرد؟
واکسن برای پیشگیری است و درمان آنفولانزا محسوب نمی شود. اگر مادر باردار علائمی مانند تب، سرفه، بدن درد، گلودرد، سردرد یا خستگی شدید پیدا کند، بهتر است با پزشک یا مراقب بارداری تماس بگیرد.
بر اساس راهنمای CDC، زنان بارداری که به آنفولانزا مشکوک هستند یا ابتلای آنها تایید شده است، ممکن است به درمان ضدویروسی سریع نیاز داشته باشند و نباید درمان را بدون مشورت پزشکی به تاخیر بیندازند.
تب بالا، تنگی نفس، درد قفسه سینه، کاهش سطح هوشیاری، کم آبی شدید یا بدتر شدن سریع وضعیت عمومی از علائمی هستند که نیازمند ارزیابی فوری پزشکی هستند.
واکسن آنفولانزا و شیردهی
مزایای واکسیناسیون فقط به دوران بارداری محدود نمی شود. دریافت واکسن آنفولانزا پس از زایمان و در دوران شیردهی نیز می تواند به محافظت از مادر کمک کند. همچنین آنتی بادی های مادر می توانند از طریق شیر مادر به نوزاد منتقل شوند.
به همین دلیل، شیردهی به خودی خود مانعی برای دریافت واکسن آنفولانزا محسوب نمی شود.
چه کسانی باید قبل از تزریق واکسن با پزشک مشورت کنند؟
اگرچه واکسن تزریقی آنفولانزا برای زنان باردار توصیه می شود، برخی شرایط نیازمند بررسی دقیق تر هستند. افرادی که سابقه واکنش آلرژیک شدید به یک دوز قبلی واکسن آنفولانزا یا یکی از اجزای آن داشته اند، باید پیش از واکسیناسیون با پزشک مشورت کنند.
همچنین اگر فرد در زمان مراجعه دچار بیماری حاد یا تب قابل توجه باشد، ممکن است پزشک درباره زمان مناسب واکسیناسیون تصمیم گیری کند.
نوع واکسن، شرایط بارداری و سابقه پزشکی مادر باید در انتخاب نهایی مورد توجه قرار گیرد.
در نهایت، انتخاب زمان و نوع واکسن باید با توجه به شرایط مادر، سابقه حساسیت، مرحله بارداری و وضعیت فصل آنفولانزا انجام شود. مشورت با پزشک متخصص زنان یا مراقب بارداری می تواند به مادر کمک کند تا واکسیناسیون را در زمان مناسب و با گزینه مناسب انجام دهد.
دکتر پرستو چایچی متخصص زنان زایمان در اردبیل
نوبت دهی متخصص زنان و زایمان در اردبیل
شماره نوبت دهی: ۰۹۱۹۷۳۶۳۵۰۰
بدون دیدگاه